*जागतिक ऊर्जा संकटामुळे LPG सिलिंडर बुकिंगचे नवे नियम: १५ दिवसांऐवजी आता २१ दिवसांचे अंतर अनिवार्य*

*जागतिक ऊर्जा संकटामुळे LPG सिलिंडर बुकिंगचे नवे नियम: १५ दिवसांऐवजी आता २१ दिवसांचे अंतर अनिवार्य* 

**KDM NEWS प्रतिनिधी नवी दिल्ली, ८ मार्च २०२६ : मध्य पूर्वातील वाढत्या संघर्ष आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील अडथळ्यांमुळे जागतिक तेलपुरवठा धोक्यात सापडला असताना, भारत सरकारने घरगुती LPG गॅस सिलिंडरांच्या बुकिंग नियमांमध्ये तात्काळ बदल जाहीर केले आहेत. यापूर्वी १५ दिवसांचे असलेले बुकिंग अंतर आता २१ दिवसांपर्यंत वाढवण्यात आले आहे. याचा अर्थ, एखाद्या सिलिंडरच्या डिलिव्हरीनंतर दुसऱ्या सिलिंडरची बुकिंग फक्त २१ दिवसांनंतरच करता येईल, ज्यामुळे पॅनिक बुकिंग रोखण्यास आणि पुरवठा साखळी स्थिर ठेवण्यास मदत होईल.

पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा निर्णय इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (IOC), भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (BPCL) आणि हिंदुस्थान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL) यांसारख्या तेल विपणन कंपन्यांच्या (OMCs) संयुक्त शिफारशींवर आधारित आहे. "जागतिक बाजारातील अनिश्चिततेमुळे भारताला दररोज २४ लाख टनांहून अधिक LPG आयात करावे लागते. या नव्या नियमांमुळे एकूण मागणी १०-१५ टक्क्यांनी नियंत्रित राहील आणि साठ्यांचे वितरण न्याय्य होईल," असे मंत्रालयातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले. या बदलामुळे विशेषतः एकच सिलिंडर वापरणाऱ्या एकट्या कुटुंबांना आणि ग्रामीण भागातील ग्राहकांना त्रास होण्याची शक्यता आहे, तर मोठ्या कुटुंबांसाठी (दोन किंवा अधिक सिलिंडर असलेल्यांसाठी) हा नियम सौम्य ठेवण्यात आला आहे.

नव्य्या नियमांचे तपशील असे: एखाद्या सिलिंडरची डिलिव्हरी झाल्यानंतर त्याच्या डिलिव्हरी डेटपासून २१ दिवस पूर्ण होईपर्यंत नवीन बुकिंग अॅप, वेबसाइट किंवा डीलरद्वारे करता येणार नाही. यापूर्वी हे अंतर १५ दिवसांचे होते, ज्यामुळे वारंवार बुकिंगमुळे साठे तुटत होते. तेल कंपन्यांनी सर्व डिस्ट्रिब्युटर एजन्सींचे सॉफ्टवेअर तात्काळ अपडेट केले असून, आजपासूनच हा नियम देशभर लागू झाला आहे. उदाहरणार्थ, कलकत्ता, कानपूर, कोटा आणि गुवाहाटी यांसारख्या शहरांमध्ये आधीच अंमलबजावणी सुरू झाली असून, ग्राहकांना SMS आणि ईमेलद्वारे सूचना देण्यात आल्या आहेत.

या निर्णयाचा जागतिक संदर्भ असा आहे की, इराण-इस्रायल संघर्ष आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणावामुळे आशियाई बाजारात LPG च्या किमती २० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. भारत, ज्याचा ८० टक्के पुरवठा आयातीवर अवलंबून आहे, यामुळे प्रभावित झाला आहे. गेल्या आठवड्यात LPG च्या किमतीत ५० रुपये प्रति सिलिंडर वाढ झाली असून, आता हे नवे नियम पुरवठ्याच्या दबावावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणले गेले आहेत. ग्राहक संघटनांच्या प्रतिक्रिया मिश्र आहेत; काहींनी "अनावश्यक त्रास" म्हटले, तर इतरांनी "पुरवठा सुरक्षित राहील" असे स्वागत केले आहे.

तेल मंत्रालयाने ग्राहकांना "शक्य तेवढा शाश्वत वापर" करण्याचे आवाहन केले असून, प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना अंतर्गत लाभार्थ्यांसाठी सबसिडी वितरण प्रक्रिया अपरिवर्तित राहील असे स्पष्ट केले आहे. याबाबत अधिक माहितीसाठी स्थानिक गॅस एजन्सीशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. हा बदल तात्पुरता असून, जागतिक परिस्थिती सुधारल्यास नियम सोडवण्यात येतील, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

KDM NEWS प्रतिनिधी