**बनावट खतांच्या मोठ्या साठ्यावर कृषी विभागाची धडक कारवाई; सोलापूरमध्ये शेतकऱ्यांची लाखोंची फसवणूक उघड, दोघांवर गुन्हा दाखल**

**बनावट खतांच्या मोठ्या साठ्यावर कृषी विभागाची धडक कारवाई; सोलापूरमध्ये शेतकऱ्यांची लाखोंची फसवणूक उघड, दोघांवर गुन्हा दाखल** 

**KDM NEWS प्रतिनिधी**सोलापूर** - सोलापूर जिल्ह्यात बनावट रासायनिक खतांच्या उत्पादन, साठवणूक आणि विक्रीच्या रॅकेटचा कृषी विभागाने पर्दाफाश केला आहे. मोडनिंब येथील रेवणसिद्ध ऍग्रो एजन्सीच्या गोडाऊनमध्ये राष्ट्रीयकृत इफको आणि पी.पी.एल. कंपनीच्या लोगो असलेल्या हजारो बनावट खतांच्या बॅगा जप्त करण्यात आल्या. यातून शेतकऱ्यांची सुमारे १५ ते २० लाख रुपयांची फसवणूक झाल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. पुरवठादार रामलिंग माळी (वय ४५, रा. बैरागवाडी, ता. माढा) आणि उत्पादक दीपक सस्ते (वय ३८, रा. ढवळेवाडी, ता. फलटण, जि. सातारा) यांच्यावर टेंभुर्णी पोलिस स्टेशनमध्ये खत नियंत्रण आदेश १९८५, अत्यावश्यक वस्तू अधिनियम १९५५ आणि फसवणुकीच्या कलमांखाली गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पोलिसांनी दोघांना ताब्यात घेऊन चौकशी सुरू केली असून, रॅकेटमध्ये आणखी काही जणांचा समावेश असल्याचा संशय आहे.

कृषी विभागाच्या जिल्हास्तरीय भरारी पथकाला गोपनीय माहिती मिळाल्यानंतर ३० नोव्हेंबर २०२५ रोजी सकाळी ९ वाजता ही कारवाई सुरू झाली. जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी शुक्राचार्य भोसले यांच्या सूचनेनुसार आणि विभागीय कृषी सहसंचालक दत्तात्रय गावसाने (पुणे विभाग) यांच्या मार्गदर्शनाखाली पथकाने रेवणसिद्ध ऍग्रो एजन्सीचे मालक प्रो.प्रा. रेवण तनपुरे यांच्या गोडाऊनवर छापा टाकला. गोडाऊनमध्ये १०:२६:२६ (एनपीके) ग्रेडच्या ४५० बॅगा (प्रत्येकी ५० किलो) आणि १८:४६:०० (डीएपी) ग्रेडच्या ३२० बॅगा (प्रत्येकी ५० किलो) आढळून आल्या. या बॅगांवर इफको आणि पी.पी.एल. कंपनीचे अधिकृत लोगो, बॅच नंबर आणि उत्पादन तारखा छापलेल्या होत्या, परंतु त्या पूर्णपणे बनावट होत्या. इफको कंपनीच्या प्रतिनिधी रवींद्र मोरे यांनी घटनास्थळी उपस्थित राहून बॅगांची तपासणी केली आणि त्या कंपनीच्या अधिकृत उत्पादन नसल्याचे लेखी निवेदन दिले.

पथकाने केलेल्या प्राथमिक तपासात उघड झाले की, दीपक सस्ते हे फलटण येथील एका छोट्या युनिटमध्ये स्वस्त कच्चा माल वापरून हे खत तयार करत होते. त्यात नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि पोटॅशियमचे प्रमाण नाममात्र असून, उरलेला भाग राख, वाळू आणि रंगीत केमिकल्सने भरलेला होता. रामलिंग माळी हे हे खत मोडनिंब, माढा, बार्शी आणि परिसरातील डीलर्सना २० ते ३० टक्के स्वस्त दरात पुरवठा करत होते. शेतकऱ्यांना हे खत अधिकृत ब्रँडचे समजून विकले जात होते, ज्यामुळे पिकांच्या उत्पादनात ४० ते ५० टक्के घट होण्याची शक्यता आहे. यातून जिल्ह्यातील सुमारे ५०० ते ७०० शेतकऱ्यांची फसवणूक झाल्याचे समोर आले आहे.

कारवाईचे नेतृत्व पथक प्रमुख हरिदास हावळे (कृषी विकास अधिकारी, जिल्हा परिषद सोलापूर) यांनी केले. त्यांच्यासोबत सदस्य सचिव बाळू बागल (जिल्हा गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक), मोहीम अधिकारी अजय वगरे (जिल्हा कृषी अधिकारी), सागर बारावकर (कृषी अधिकारी), शरद गावडे (कृषी अधिकारी-गुणनियंत्रण, माढा), प्रविण झांबरे (कृषी अधिकारी-गुणनियंत्रण, मोहोळ), विलास मिस्किन (कृषी अधिकारी-गुणनियंत्रण, बार्शी) आणि गणेश पाटील (कृषी विभाग, बार्शी) यांनी भाग घेतला. जप्त खतांचे नमुने पुणे येथील राज्य खत गुणवत्ता नियंत्रण प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले असून, अहवाल येणार आहे.

३१ ऑक्टोबर २०२५ रोजी संध्याकाळी शरद गावडे यांनी टेंभुर्णी पोलिस स्टेशनला फिर्याद दिली. पोलिस उपनिरीक्षक संजय पाटील यांच्या पथकाने गोडाऊन सील केले असून, पुरवठादार आणि उत्पादकांच्या बँक खात्यांची चौकशी सुरू आहे. रॅकेटचा मास्टरमाइंड कोण आहे आणि हे खत किती काळ विकले जात होते, याचा तपास पुणे ग्रामीण पोलिस करत आहेत.

कृषी अधिकारी शुक्राचार्य भोसले म्हणाले, "बनावट खतांमुळे शेतकऱ्यांचे आर्थिक नुकसान तर होतेच, शिवाय जमिनीची सुपीकता कमी होऊन पर्यावरणावरही परिणाम होतो. जिल्ह्यात अशा १० ते १५ ठिकाणी संशयित साठे असल्याची माहिती आहे. शेतकऱ्यांनी खत खरेदी करताना बिल, लोगो आणि बॅच नंबर तपासावा. आम्ही यापुढे दर आठवड्याला भरारी पथके सक्रिय ठेवणार आहोत."

जिल्ह्यातील शेतकरी संघटनांनी या कारवाईचे स्वागत केले असून, बनावट खत विक्रेत्यांना कठोर शिक्षा देण्याची मागणी केली आहे. याप्रकरणी पुढील सुनावणी स्थानिक न्यायालयात होणार आहे.

KDM NEWS प्रतिनिधी