**एल निनोचा धोका: २०२६ चा मान्सून कमकुवत, महाराष्ट्राला मोठा फटका बसण्याची शक्यता**
**एल निनोचा धोका: २०२६ चा मान्सून कमकुवत, महाराष्ट्राला मोठा फटका बसण्याची शक्यता**
**KDM NEWS प्रतिनिधी नवी दिल्ली/मुंबई, १५ मे २०२६:** भारतीय हवामान विभाग (IMD) आणि जागतिक हवामान संस्थांनी दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, यंदा प्रशांत महासागरात **सुपर एल निनो** विकसित होण्याची मजबूत शक्यता आहे. याचा भारतीय दक्षिण-पश्चिम मान्सूनवर विपरीत परिणाम होईल आणि संपूर्ण हंगाम सरासरीपेक्षा कमी पाऊस राहण्याची भीती आहे.
**एल निनो म्हणजे काय?**
एल निनो हा प्रशांत महासागरातील (मध्य व पूर्व भाग) समुद्राच्या पाण्याचे असामान्य तापमान वाढणे होय. यामुळे जागतिक वाऱ्यांच्या दिशा बदलतात, Walker Circulation प्रभावित होते आणि भारतावर पावसासाठी आवश्यक convection प्रक्रिया कमकुवत होते. परिणामी मान्सून वारे दुर्बल होतात आणि पावसाचे प्रमाण घटते.
**मान्सूनवर परिणाम:**
IMD ने जून ते सप्टेंबरसाठी देशभरात **९२% (±५%)** दीर्घकाळीन सरासरी (LPA) पाऊस राहण्याचा अंदाज दिला आहे — हा ११ वर्षांनंतरचा पहिला 'खाली सामान्य' हंगाम ठरेल. जून-जुलैत सुरुवात चांगली राहू शकते, मात्र **ऑगस्ट-सप्टेंबर**मध्ये एल निनोचा सर्वाधिक नकारात्मक प्रभाव पडेल.
**ऐतिहासिक अनुभव:**
एल निनो वर्षांत भारतात बहुतेकदा कमी पाऊस झाला आहे. २००९ मध्ये पाऊस फक्त ७८% राहिला होता. शेवटच्या अनेक एल निनो हंगामांत तुट झाल्याचे दिसते. यंदा विकसित होणारा एल निनो मजबूत असण्याची शक्यता आहे.
**महाराष्ट्रावर परिणाम:**
राज्यातही पावसाची कमतरता अपेक्षित आहे. कोकण, विदर्भ आणि मराठवाडा या भागांना जास्त फटका बसू शकतो. खरीप पिके (धान, कापूस, सोयाबीन), जलसाठे आणि शेती प्रभावित होण्याची भीती आहे. उष्णतेच्या लाटाही तीव्र होऊ शकतात.
**सकारात्मक पैलू:**
काही प्रमाणात **पॉझिटिव्ह इंडियन ओशन डायपोल (IOD)** विकसित झाल्यास एल निनोचा प्रभाव थोडा कमी होऊ शकतो. मात्र सध्या एल निनोचा प्रभाव प्रबळ राहण्याची शक्यता जास्त आहे.
**शेतकरी आणि सरकारसाठी सावधानता:**
लवकर सुरुवात होत असली तरी हंगामाच्या उत्तरार्धात पाणी टंचाई उद्भवू शकते. शेतकऱ्यांनी पीक नियोजन, पाणी साठवण आणि वैकल्पिक पिकांकडे लक्ष द्यावे. सरकारने जलसाठ्यांची तयारी वाढवावी.
हवामान विभाग सांगते की, स्थिती बदलू शकते. नियमित अपडेट्ससाठी IMD च्या अधिकृत माहितीकडे लक्ष ठेवा. यंदा सावधगिरी हाच सर्वोत्तम उपाय ठरेल. 🌊🌧️
टिप्पण्या