**बळीराजाच्या कष्टाची क्रूर थट्टा: १२ क्विंटल कांदा विकून पदरी शून्य; शेतकऱ्यालाच भरावा लागला १ रुपया!**

**बळीराजाच्या कष्टाची क्रूर थट्टा: १२ क्विंटल कांदा विकून पदरी शून्य; शेतकऱ्यालाच भरावा लागला १ रुपया!** 

**पैठण | विशेष प्रतिनिधी**

ज्या हातांनी मातीतून सोनं उगवलं, त्याच हातांवर आज नशिबाने आणि कोसळलेल्या बाजारभावाने पदरचे पैसे खर्च करण्याची वेळ आणली आहे. पैठण कृषी उत्पन्न बाजार समितीतून बळीराजाच्या कष्टाची थट्टा करणारा एक संतापजनक प्रकार समोर आला आहे. वरुडी येथील शेतकरी प्रकाश गलधर यांनी कष्टाने पिकवलेला १२ क्विंटल कांदा बाजार समितीत विकला, मात्र सर्व खर्च वजा जाता त्यांना एक रुपयाही मिळाला नाही, उलट बाजार समितीलाच आपल्या खिशातून एक रुपया द्यावा लागला.

### **रक्ताचं पाणी केलं, पण कष्टाचं मोल 'शून्य'**

वरुडी येथील शेतकरी प्रकाश गलधर यांनी मोठ्या आशेने आपला कांदा विक्रीसाठी आणला होता. त्यांच्या पत्नीने दिवस-रात्र थंडी-वाऱ्याची तमा न बाळगता या पिकासाठी कष्ट घेतले होते. घरात दोन मुलांच्या शिक्षणाची फी आणि संसाराचा गाडा या कांद्याच्या पैशांवर अवलंबून होता. मात्र, जेव्हा हिशोबाची पावती हातात पडली, तेव्हा त्यांच्या पायाखालची जमीनच सरकली. १२ क्विंटल कांदा विकूनही वाहतूक, मजुरी आणि अडत यांचा खर्च उत्पन्नापेक्षा जास्त निघाल्याने गलधर यांना पदरचा एक रुपया भरावा लागला.

### **वरुडी गाव आणि शेतकऱ्यांचे अर्थकारण धोक्यात**

एकट्या वरुडी गावातून दरवर्षी सुमारे ३० हजार क्विंटल कांद्याचे उत्पादन घेतले जाते. येथील २०० ते ३०० शेतकरी प्रामुख्याने कांद्यावर अवलंबून आहेत.

 * **उत्पादन खर्च:** एकरी ७० ते ८० हजार रुपये (बियाणे, खते, औषधे आणि मजुरी).

 * **सध्याची स्थिती:** कांद्याचे दर इतके कोसळले आहेत की उत्पादन खर्च निघणे तर लांबच, साधी वाहतूक मजुरीही खिशातून द्यावी लागत आहे.

### **सरकारी आश्वासने हवेतच?**

एकीकडे सरकार शेतीला नफा मिळवून देण्याच्या आणि हमीभावाच्या गप्पा मारत असताना, दुसरीकडे प्रत्यक्ष बाजारात शेतकऱ्याची होणारी ही लूट व्यवस्थेचे अपयश अधोरेखित करते. कांदा उत्पादनासाठी लागणारा वाढता खर्च आणि मिळणारा कवडीमोलाचा भाव यामुळे शेतकरी कर्जबाजारी होत आहे.

> **"आम्ही मुलांच्या शिक्षणासाठी आणि संसारासाठी राबराब राबलो, पण आज हातात काय पडलं? मातीतून सोनं पिकवलं आणि बाजारात मातीमोल भाव मिळाला. हे दुःख सांगायचं कुणाला?"**

> — *एक हवालदिल शेतकरी*

### **शेतकऱ्यांपुढे जगावे कसे? हाच प्रश्न**

ही व्यथा केवळ प्रकाश गलधर यांची नाही, तर पैठण बाजार समितीत येणाऱ्या प्रत्येक कांदा उत्पादकाची आहे. कष्टाचा मोबदला मिळत नसेल आणि उलट पदरचे पैसे भरावे लागत असतील, तर बळीराजाने जगावे कसे? हा जळजळीत प्रश्न आता प्रशासकीय आणि राजकीय व्यवस्थेसमोर उभा ठाकला आहे.