**इथियोपियातील ज्वालामुखी विस्फोटाने भारतावर आणले धूसर ढग: १२,००० वर्षांनंतर उदय, विमानसेवा ठप्प, आरोग्य धोका वाढला**
**इथियोपियातील ज्वालामुखी विस्फोटाने भारतावर आणले धूसर ढग: १२,००० वर्षांनंतर उदय, विमानसेवा ठप्प, आरोग्य धोका वाढला**
**KDM NEWS प्रतिनिधी**नवी दिल्ली, २५ नोव्हेंबर २०२५** – इथियोपियाच्या अफार प्रदेशातील हायली गुभी (Hayli Gubbi) ज्वालामुखीने १२,००० वर्षांच्या निद्रेनंतर उदयास आल्यानंतर त्याच्या राख आणि सल्फर डायऑक्साइडने भारताच्या पश्चिम आणि उत्तर भागावर धूसर सावली टाकली आहे. रविवारी (२३ नोव्हेंबर) सकाळी ८:३० वाजता सुरू झालेल्या या विस्फोटाने १४ किलोमीटर उंचीपर्यंत राखाचे ढग उभे केले, जे रेड सी ओलांडून ओमान, येमेन आणि अरबी समुद्र मार्गे भारतात दाखल झाले. भारत हवामान विभागाने (IMD) सांगितल्याप्रमाणे, हे ढग १००-१२० किमी/तास वेगाने सरकत गुजरात, राजस्थान, दिल्ली-एनसीआर, हरियाणा, पंजाब, उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्राच्या उत्तर भागात पसरले आहेत. संध्याकाळी ७:३० पर्यंत हे ढग भारत सोडून चीनकडे सरकतील, पण त्यानंतरही प्रदूषणाचे स्तर काही तास कायम राहण्याची शक्यता आहे.
हा विस्फोट इथियोपियाच्या डॅनाकिल डिप्रेशनमधील एका शील्ड ज्वालामुखीचा आहे, जो एर्ता अले ज्वालामुखीपासून सुमारे १५ किलोमीटर अंतरावर आहे. स्थानिक अफार टिव्ही नुसार, विस्फोटामुळे एर्ता अले आणि अफदेरा शहराभोवती मध्यम तीव्रतेचे भूकंप अनुभवले गेले, तर जवळील गावांना राखेच्या थरांनी झाकले. नासाच्या उपग्रह प्रतिमांमध्ये राखेचे ढग रेड सीवर पसरलेले दिसत आहेत, ज्यात काचेसारखे बारीक कण आणि सल्फर डायऑक्साइडचा मोठा भाग आहे. IMD च्या मॉडेलनुसार, ढगांची उंची १५,००० ते ४५,००० फूट आहे, ज्यामुळे ते विमानांच्या उड्डाण पथावर थेट धोका ठरत आहेत.
विमानसेवेवर प्रचंड परिणाम: ५० हून अधिक फ्लाइट्स रद्द, डायव्हर्शनची लाट
विमानसेवा उद्योगात हा विस्फोट एका मोठ्या संकटाने समान आहे. डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ सिव्हिल एव्हिएशन (DGCA) ने सोमवारी तात्काळ सल्लागार जारी केला, ज्यात विमान कंपन्यांना प्रभावित क्षेत्र आणि उंची टाळण्याचे, फ्लाइट प्लॅनिंग बदलण्याचे आणि इंधनाची अतिरिक्त व्यवस्था करण्याचे निर्देश दिले. राखेच्या संपर्कात आल्यास इंजिनच्या कामगिरीतील बदल किंवा केबिनमध्ये धूर/गंध दिसल्यास ताबडतोब अहवाल देण्याचेही सांगितले. विमानतळांना धावपट्ट्या आणि टॅक्सीवे तपासण्याचे आणि गरज पडल्यास ऑपरेशन्स बंद करण्याचे आदेश आहेत.
भारतीय विमान कंपन्यांनी घाईघाईत निर्णय घेतले. एअर इंडियाने ११ फ्लाइट्स रद्द केल्या, ज्यात न्यूयॉर्क-दिल्ली, हैदराबाद-दिल्ली, मुंबई-हैदराबाद आणि मुंबई-कोलकाता यांचा समावेश आहे. कंपनीने सांगितले की, प्रभावित क्षेत्रातून उड्डाण केलेल्या विमानांची 'प्रिकॉशन्सरी तपासणी' सुरू आहे, ज्यात इंजिन आणि बाह्य भागांची तपासणी होत आहे. इंडिगोने ६ फ्लाइट्स रद्द केल्या, ज्यात कोचीन-दुबई (६ई१४७५) आणि कन्नूर-अबू धाबी (६ई१४३३) यांचा समावेश आहे; ही फ्लाइट अहमदाबादला डायव्हर्ट झाली. अकासा एअरने २४ आणि २५ नोव्हेंबरसाठी जेद्दा, कुवेत आणि अबू धाबी मार्गे सर्व फ्लाइट्स रद्द केल्या, ज्यात QP५५० (कोचीन-जेद्दा) समाविष्ट आहे. स्पाइसजेट आणि KLM सारख्या कंपन्याही प्रभावित झाल्या; KLM ची अमस्टरडॅम-दिल्ली फ्लाइट रद्द झाली.
दिल्ली विमानतळावर ७ आंतरराष्ट्रीय आणि १२ फ्लाइट्स विलंबित झाल्या, तर हैदराबाद (RGIA) वर मल्टिपल कॅनसेलेशन झाले. मुंबई विमानतळाने प्रवाशांना सावधान केले की, पश्चिम आशियाई हवाई क्षेत्र प्रभावित आहे. एका अधिकाऱ्याने सांगितले, "सोमवारी प्रभाव मर्यादित होता, पण मंगळवारी तो वाढला. रूटिंग बदलल्याने उड्डाण वेळ ६० ते १२० मिनिटे जास्त होत आहे." एकूण ५० हून अधिक फ्लाइट्स प्रभावित झाल्या, ज्यामुळे हजारो प्रवाशांना पर्यायी व्यवस्था किंवा रिफंडची गरज पडली.
| विमान कंपनी | रद्द झालेल्या फ्लाइट्स | प्रभावित मार्गे | अतिरिक्त उपाय |
|-------------|-----------------------|-----------------|---------------|
| एअर इंडिया | ११ | न्यूयॉर्क-दिल्ली, हैदराबाद-दिल्ली, मुंबई-हैदराबाद | तपासणी आणि हॉटेल सुविधा |
| इंडिगो | ६ | कोचीन-दुबई, कन्नूर-अबू धाबी | डायव्हर्शन आणि स्टेटस अपडेट |
| अकासा एअर | सर्व (२४-२५ नोव्हेंबर) | जेद्दा, कुवेत, अबू धाबी | रिफंड आणि रीबुकिंग |
| KLM | १+ | अमस्टरडॅम-दिल्ली | आंतरराष्ट्रीय सल्ला पालन |
| स्पाइसजेट | काही | पश्चिम आशिया | विलंब आणि रूट बदल |
आरोग्य आणि पर्यावरणावर धोका: AQI वाढण्याची शक्यता, पण सीमित प्रभाव
दिल्लीसारख्या प्रदूषित शहरात हे ढग AQI ला आणखी खराब करतील. IMD नुसार, ढगांची उंची १० किमी पेक्षा जास्त असल्याने भूतली प्रदूषणावर मोठा परिणाम होणार नाही, पण सल्फर डायऑक्साइडमुळे श्वासकष्ट, डोळ्यांची जळजळ आणि अस्थमावाले व लहान मुलांसाठी धोका वाढेल. IMD महानिदेशक एम. मोहपात्रा यांनी सांगितले, "ढग गुजरात आणि राजस्थानपासून सुरू होऊन दिल्ली-एनसीआरला रात्री ११ वाजता पोहोचले. ते काही तासांसाठीच राहतील." हिमालयाच्या पायथ्याशी (नेपाल, उत्तर प्रदेश) SO₂ स्तर वाढू शकतात, ज्यामुळे रंगीत सूर्योदय किंवा सूर्यास्त दिसू शकतात. IMD ने मुंबई, दिल्ली आणि कोलकाता मेट वॉच ऑफिसेसकडून SIGMET इशारे जारी केले, ज्यात VAAC (टूलूझ) च्या सल्ल्यांचा आधार घेतला.
KDM NEWS प्रतिनिधी
टिप्पण्या