**दुधात भेसळीचा काळा धंदा उघड; शॅम्पू, डिटर्जंट, युरिया अन् कृत्रिम दुधाचा धक्कादायक फॉर्म्युला!**
**दुधात भेसळीचा काळा धंदा उघड; शॅम्पू, डिटर्जंट, युरिया अन् कृत्रिम दुधाचा धक्कादायक फॉर्म्युला!**
**KDM NEWS प्रतिनिधी मुंबई** महाराष्ट्रात दुधाच्या भेसळीचा मोठा रॅकेट उघडकीस आला आहे. राज्य अन्न आणि औषध प्रशासन (FDA) आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वात सुरू झालेल्या मोहिमेत कृत्रिम दुध उत्पादन, रासायनिक भेसळ आणि आरोग्याला घातक प्रथित यंत्रणा उघड झाली. गायी-म्हशीच्या दुधाच्या नावाखाली पाम तेल, स्किम्ड मिल्क पावडर, शॅम्पू, डिटर्जंट, साबण आणि युरियाचा वापर करून बनवलेले विषारी दूध बाजारात विकले जात असल्याचे मुंढे यांनी स्पष्ट केले.
तुकाराम मुंढे यांनी ‘मुंबई तक’सह विविध माध्यमांना दिलेल्या मुलाखतीत सविस्तर माहिती दिली. त्यानुसार, कृत्रिम दूध तयार करण्यासाठी एक ‘फॉर्म्युला’ वापरला जातो. यात पाम तेल किंवा इतर वनस्पती तेल, रासायनिक घटक आणि स्किम्ड मिल्क पावडरचा वापर केला जातो. गायीच्या दुधासाठी प्रति लिटर फक्त १५ रुपये खर्च येतो, तर म्हशीच्या दुधासाठी सुमारे ३० रुपये. या कृत्रिम दुधात शॅम्पू, डिटर्जंट आणि साबण मिसळल्याचेही प्रकरणे समोर आली आहेत. हे दूध पूर्णपणे विषारी असून, नागरिकांच्या आरोग्यासाठी अतिशय घातक आहे. मुंढे यांनी याला ‘दहशतवादी कृती इतकीच घातक’ अशी संज्ञा दिली.
**भेसळीच्या पद्धती:**
- **पाणी मिसळणे:** दुधाचा दर्जा कमी करणे.
- **फॅट वाढवण्यासाठी:** साखर किंवा इतर रसायने.
- **साय येण्यासाठी:** युरियाचा वापर.
- **कृत्रिम दूध:** तेल, पावडर आणि रसायनांचे मिश्रण.
दुध संकलन केंद्र, चिलिंग सेंटर आणि वितरण ठिकाणी कठोर तपासणी अपेक्षित असल्याचे मुंढे यांनी सांगितले. FDA ने २५ मेपासून सुरू केलेल्या मोहिमेत अनेक सिंथेटिक दूध युनिट्सवर छापे टाकण्यात आले. अनेक ठिकाणी परवाना नसलेल्या डेअरींनी दुध नष्ट करण्याचे प्रकार घडले. एका मोठ्या कारवाईत ३७,५०० लिटर भेसळयुक्त दूध जप्त करण्यात आले.
**पनीरमध्येही भेसळ:**
एक किलो पनीर तयार करण्यासाठी ५ ते ६ लिटर दूध लागते. बाजारातील दूधाच्या दरानुसार एक किलो पनीराची किंमत ३५० रुपयांवर जायला हवी. मात्र १५०-२०० रुपयांना मिळणारे पनीर भेसळयुक्त असण्याची शक्यता असते. वर्षभरातील तपासणीत ४० टक्के पनीर नमुन्यांमध्ये घातक भेसळ आढळली. पनीर १०० टक्के दुधापासून बनवले जावे, अन्यथा ते आरोग्यास हानिकारक ठरू शकते.
**नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?**
- ब्रँडवर अवलंबून राहू नका, पाकिटावरील घटक यादी वाचा.
- जास्त साय येणे हे चांगले दूधाचे लक्षण नाही; युरियामुळेही साय येऊ शकते.
- स्वस्त पनीर किंवा दूध खरेदी करताना सावध राहा.
- संशयास्पद असल्यास FDA किंवा स्थानिक प्राधिकरणाकडे तक्रार करा.
तुकाराम मुंढे यांच्या मोहिमेनंतर दुध उत्पादनात २०-२५ टक्के घट झाल्याचे निरीक्षण आहे, जे पूर्वीच्या भेसळीचे प्रमाण दर्शवते. FDA ने दुध पुरवठा साखळीतील सर्व घटकांना कडक नियम लागू केले असून, भेसळीविरोधात जन्मठेपेपर्यंत शिक्षा होऊ शकते. मुंढे यांचा संदेश स्पष्ट आहे: “नफ्यासाठी जनतेच्या आरोग्याशी खेळणे सहन केले जाणार नाही.”
नागरिकांनी सतर्क राहून, दर्जेदार आणि प्रमाणित दुध-दुग्धजन्य पदार्थ खरेदी करावेत, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे. ही मोहीम राज्यभर सुरू असून, भेसळखोरांवर कारवाईचा धडाका कायम आहे.
टिप्पण्या